Ethiek & Techniek, morele overwegingen in de ingenieurspraktijk

Redactie: Lambèr Royakkers, Ibo van de Poel en Angèle Pieters.

Mede-auteurs: Martijn Bakker, Michiel Brumsen, Anke van Gorp, Albertus Laan, André Nijhof, Peter-Paul Verbeek, en Sjoerd Zwart.  

Flaptekst

Met name binnen het Hoger Beroepsonderwijs is onderwijs in ethiek nieuw. Velen willen of moeten ethiek geven aan toekomstige ingenieurs, maar al snel komt de vraag: hoe dan? Een stap in de goede richting is het verschijnen van dit boek. Het eerste Nederlandstalige ethiekboek voor technische studenten.

Techniek roept regelmatig ethische vragen op. Is kloneren toegestaan? Hoe veilig moet de spoortunnel onder het Groene Hart zijn? Hoeveel vliegtuiglawaai is nog aanvaardbaar? Ingenieurs hebben met deze ethische vragen niet alleen als gewone burgers te maken, maar ook in hun dagelijkse beroepspraktijk. Ingenieurs zijn immers de makers en beheerders van technologie. Hierdoor vervullen ze een specifieke maatschappelijke rol en hebben zij een bijzondere verantwoordelijkheid voor mens, maatschappij en milieu.
De nadruk ligt in dit boek op de ethische vragen waar ingenieurs in hun dagelijkse werkpraktijk mee te maken krijgen Aan bod komen onder andere ethische vragen bij het ontwerp van nieuwe technologie en de aanvaardbaarheid van risico’s en gevaren die technologie met zich mee brengt op het gebied van gezondheid en milieu. Ook is er aandacht voor de invloed van organisaties en het recht.

Het boek biedt een aantal ethische denkkaders aan, gebaseerd op normatief-ethische theorieën en de beroepsethiek, om beter over ethische vragen in de techniek te kunnen nadenken. Ook wordt een analysemodel voor ethische vragen gepresenteerd waarmee tot een moreel oordeel gekomen kan worden. Dit alles wordt geïllustreerd aan de hand van een groot aantal cases en voorbeelden zoals de rampen met de ‘Challenger’ en de ‘Herald of Free Enterprise’, het ontwerp van een lichtgewicht auto (het DutchEvo-project) en de risico’s van dioxine en onkruidverdelgingsmiddelen.

Het boek leent zich ook uitstekend voor zelfstudie, onder andere door het veelvuldig gebruik van aansprekende cases en voorbeelden en de vragen die aan het eind van ieder hoofdstuk zijn opgenomen.

Teachers manual (.pdf)

Sheets Ethiek & Techniek

Hoofdstuk 1. De verantwoordelijkheid van ingenieurs

Hoofdstuk 2. Bedrijfsethiek: beroepscodes en bedrijfscodes

Hoofdstuk 3. Normatieve ethiek

Hoofdstuk 4. Argumentatieleer

Hoofdstuk 5. De ethische cyclus

Figuren en tabellen Ethiek & Techniek

Hoofdstuk 1. De verantwoordelijkheid van ingenieurs

Hoofdstuk 2. Beroepsethiek: beroepscodes en bedrijfscodes

Hoofdstuk 3. Normatieve ethiek

Hoofdstuk 4. Argumentatieleer

Hoofdstuk 5. De ethische cyclus

Hoofdstuk 6. Ethische vragen bij het ontwerpen van techniek

Hoofdstuk 7. Ethische aspecten van technische risico's

Recensies

De opbouw nodigt uit om de inhoud tot je te nemen, ook al ligt de studietijd lang achter je. Als techneut hebben we toch een bredere interesse dan uitsluitend de pure techniek?! (Aandrijftechniek)

Ethiek & Techniek laat zien hoe ingenieurs algemene ethische theorieën in concrete gevallen kunnen gebruiken. De lezer leert hoe hij morele problemen kan analyseren en ‘oplossen’, welke ethische aspecten er in technische risico’s kunnen zitten en welke specifieke problemen er kunnen optreden als de ingenieur deel is van een groter geheel. Het boek is opgezet als een echt leerboek, met kaders en vragen aan het eind van elk hoofdstuk. Het resultaat is een degelijke, goed ontworpen en belangrijke puntenslijper voor de ingenieursmoraal: theoretisch voldoende diepgaand en tegelijkertijd gericht op de ingenieurspraktijk. Een boek dat net zo belangrijk is voor de ingenieur in opleiding, als voor de werkende ingenieur die zich wel eens achter de oren krabt over zijn eigen verantwoordelijkheid. (De ingenieur)

"'Ethiek & Techniek' is een prettig leesbaar en bijzonder nuttig boek. Het zou verplichte leerstof moeten zijn voor a'lle studenten, en niet alleen de beta's. Het aantal betageschoolde politici is verwaarloosbaar klein. En politici beslissen vaak over kwesties waarbij techniek en ethiek zijn verstrengeld. Stuur daarom snel 150 exemplaren naar de Tweede Kamer." (Delta, het universiteitsblad van de Technische Universiteit Delft)

"De samenstellers van Ethiek & techniek hebben prima werk afgeleverd. De afzonderlijke hoofdstukken zijn door verschillende auteurs geschreven, maar de redacteurs hebben het boek tot een coherent geheel samen gesmeed. Mede daarom leest het boek zeer prettig. De inhoud is gedetailleerd uitgewerkt." (ethiek.nl)

"De 11 hoofdstukken van dit belangrijke studieboek voor universitaire- en hbo-ingenieurs geven in een doorwrochte opbouw een indringend beeld van theoretische aspecten en praktische toepassingen (zoals aanvaardbaarheid van risico's) van het onderwerp." (bol.com)